DOLAR 32,2822 0.14%
EURO 34,9411 0.15%
ALTIN 2.414,17-0,29
BITCOIN 2195576-0,79%
İstanbul
20°

AÇIK

13:07

ÖĞLE'YE KALAN SÜRE

Mahfi Eğilmez yazdı: Kurdaki yükseliş ve enflasyon sorunu

Mahfi Eğilmez yazdı: Kurdaki yükseliş ve enflasyon sorunu

Eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez, doların son iki günde Türk Lirası hariç neredeyse bütün paralara karşı değer kaybettiğine dikkat çekerek, enflasyondaki son durumu değerlendirdi.

ABONE OL
Kasım 21, 2023 06:35
Mahfi Eğilmez yazdı: Kurdaki yükseliş ve enflasyon sorunu
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez, doların son iki günde Türk Lirası hariç neredeyse bütün paralara karşı değer kaybettiğine dikkat çekerek, enflasyondaki son durumu değerlendirdi.

Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, doların son iki günde bütün paralara karşı değer kaybetmesine rağmen TL'ye karşı değer kazandığını belirtti.

Buna göre Eğilmez, kurdaki yükselişin bizden kaynaklanan ekonomi dışı nedenlerinin anlaşılmadığı takdirde enflasyonun da çözülemeyeceğini söyledi.

Kaynak: Mahfi Eğilmez – X

Mahfi Eğilmez, kendi sitesinde yayımladığı "Hiperenflasyon" yazısında ise enflasyonla mücadelenin yalnızca faiz artırmak veya büyümeden fedakarlık ederek ulaşılabilecek bir sonuç olmaktan çıktığının altını çizerek, şunları kaydetti:

“Yıllık enflasyonun çok yüksek oranlara ulaştığı duruma hiperenflasyon deniyor.

Enflasyon hızına göre farklı kategorilere bölünür:

Enflasyon, yüzde 1 – 3 dolayında ise buna sürünen enflasyon ya da ılımlı enflasyon denir. Bu oranda bir enflasyonun varlığı ekonomiyi canlı tutmak açısından sıfır enflasyona tercih edilir.

Gelişmekte olan ülkelerde ılımlı olarak kabul edilen enflasyon oranı yüzde 5’e kadar çıkabilir. Gelişmiş ülkeler açısından yüksek enflasyon yüzde 3’den sonrasını ifade ederken gelişmekte olan ülkeler için yüzde 5’ten yukarısı yüksek enflasyon olarak kabul edilir.

Çift haneli enflasyon yani yüzde 10 ve yukarısı gelişmiş ülkeler için de gelişmekte olan ülkeler için de çok yüksek enflasyon göstergesidir. Çok yüksek enflasyonun üst sınırı bazı iktisatçılara göre yüzde 200, bazı iktisatçılara göre yüzde 500’de biter ve bu sınırdan sonra artık hiperenflasyon başlar. Günümüzde daha çok kabul gören sınır yüzde 200’dür. Yılbaşında 100 TL’ye satılan bir malın fiyatı yıl sonunda 350 TL olmuşsa enflasyon yüzde 250’ye ulaşmış demektir ki bu hiperenflasyondur.

Enflasyonun çok yüksek olması haline negatif reel faiz de eşlik ederse insanlar ellerindeki paranın değerini kaybetmesini önlemek için harcamalarını artırırlar. Herkes elindeki paranın büyüklüğüne uygun malları stoklamaya başlar. Çok parası olanlar ikinci, üçüncü konutu almaya veya birkaç yıllık arabasını yenisiyle değiştirmeye; pahalı saatler, kalemler almaya; pahalı restoranlarda pahalı yemekler yemeye yönelirler.

Bazıları paralarının değer kaybını önlemek için düşük faizin yarattığı talep artışının sonucunda değerleri artmaya başlayan hisse senetlerine, bazıları da anaparayı korumak için döviz veya altın alımına yönelirler. Daha az parası olanlar beyaz eşyalarını yenilemeye, daha mütevazı restoranlarda yemek yemeye, çeşitli ihtiyaçlarından daha fazla tüketim malını satın alıp evlerinde stoklamaya yönelirler. Paranın hızla satın alma gücünü kaybetmesinden kaçınmak için sergilenen bu talep artışı, bu artışı karşılayabilecek arz artışı hemen sağlanamadığı için malların fiyatlarının daha da artmasına yol açar. Böylece bir kısır döngü içine girilir: Fiyatlar arttığı için talep artar, talep arttığı için fiyatlar artar ve ekonomi hızla hiperenflasyona doğru sürüklenir (enflasyon – stoklama eğilimi – talep artışı – enflasyon kısır döngüsü.)

Hiperenflasyona gidilirken satıcıların davranışı da değişir. Her ay yüzde 10 fiyatlar artıyorsa satıcı elindeki malları tezgâh altına çekerek artışın olmasını bekler. Ya da bu yola gitmeden malı normal fiyatının üzerinde bir fiyatla satmaya başlar. Böylece ekonomide karaborsa dönemi başlar.

Geçmişte yaşanmış hiperenflasyonların en bilinen örneği Weimar Cumhuriyeti döneminde (1918 – 1933) Almanya'da oldu. Almanya, birinci dünya savaşının getirdiği büyük maliyeti para basarak finanse etmeyi tercih etti. Bütün hesap, savaşı kazanıp mağlup devletlerden alınacak tazminatla ekonomiyi düzeltmek üzerine yapılmıştı. Ne var ki Almanya savaşı kaybetti ve Versay Antlaşmasıyla galip devletlere çok büyük bir tazminat ödemeye mahkûm edildi. Gerek savaş sırasında basılan paralar, gerekse ödenen tazminat Almanya’yı hiperenflasyona soktu. 1 ABD Doları 1922’de 7.400 Alman Mark’ına eşit hale geldi. İnsanlar bir mal almaya bavul dolusu parayla gider oldu. Fiyatlar o kadar hızlı değişiyordu ki mal satın almak için oluşturulan kuyruğun başındaki, ortasındaki ve sonundaki kişiler aynı malı farklı fiyatlarla almak durumunda kalıyordu. İşte böyle bir ortamda satıcılar da malları satmamayı tercih ediyorlar. Çünkü sattığı maldan aldığı para onun yerine aynı maldan getirmek için ödeyeceği paradan düşük kalıyordu. Satıcılar malları tezgâhtan kaldırınca bu kez fiyatlar daha da artar oluyordu.

Türkiye, uzun yıllar yüksek enflasyonla yaşadı. 1980 – 2000 arasındaki yılların enflasyon ortalaması yüzde 63’tür. Bu, hiperenflasyon olmasa da çok yüksek enflasyon demektir. Ardından gelen 2001 – 2023 döneminin enflasyonu da yüzde 19’dur. Önceki döneme göre düşük görünse de bu da çok yüksek enflasyon kategorisindedir. Dolayısıyla Türk toplumu yüksek enflasyonla yaşamaya alışıktır. Şimdiye kadar bu topraklarda hiç hiperenflasyon yaşanmamış olması siyasetçide ve toplumda, enflasyonun hiperenflasyona gitmeden, denetim altında tutulabileceği, enflasyonun değil asıl olarak büyümenin önemli olacağı yönünde bir izlenim yaratmıştır. Ne yazık ki bu izlenim doğru değildir. İşin daha da sıkıntılı yanı yaşanan son yargı krizi gibi krizlerin insanların gelecek beklentisini bozması ve stoklama eğilimini artırmasıdır. Dolayısıyla bu gidişin düzeltilebilmesi artık yalnızca faiz artırmak veya büyümeden fedakârlık ederek ulaşılabilecek bir sonuç olmaktan çıkmıştır.”

İLGİLİ HABERMahfi Eğilmez yanıtladı: Enflasyonun baz etkisiyle düşüşü nasıl oluyor?İktisatçı Mahfi Eğilmez, enflasyonun baz etkisi ile düşüşünü anlattığı bir yazı kaleme aldı.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r