Bayburt’ta tarihe ışık tutan çalışmalar yapılıyor.
Hacı Bey ve Fahreddin Kutlu Bey olarak da bilinen Kutlu Bey, Bayburt’un eski ismi Sünür olan Çayıryolu köyünde kendi ismine cami ve zaviye yaptırdı.
Bu yapıtların yaşatılması için vakıflar kuran Kutlu Bey’in vakıf masraflarının Bayburt ve Erzincan’a bağlı birtakım köylerden karşılanması kararlaştırıldı.
MEZARLIK İNCELENDİ
Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Kısmı öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi Erdem Latife, Bayburt Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Murat Okutmuş ile birlikte Çayıryolu köyündeki tarihi mezarlıkta incelemelerde bulundu.
Bölgenin en büyük mezarlıklarından biri olarak gösterilen alanın, Bayburt’un kadim tarihini yansıtan değerli kıymetler ortasında yer aldığını söyleyen Latife, mezarlığın korunması gereken kültürel miras niteliği taşıdığını lisana getirdi.
Akkoyunluların Oğuzların Bayındır uzunluğuna mensup olduğunu hatırlatan Latife, Hacı Kutlu Bey’in türbesinin bulunduğu mezarlığın sadece bir defin alanı olmadığını, birebir vakitte bölgenin kültürel hafızasını taşıyan tarihi bir doküman niteliğinde olduğunu vurguladı.
“ADETA TARİH KOKUYOR”
Mezarlıklardaki taşların bulunduğu yerin geçmişine ışık tuttuğunu belirten Latife, “Akkoyunlu Devleti’nin kurucusu Kara Yülük Osman Bey’in babası Hacı Kutlu Bey’in türbesinin bulunduğu mezarlıktayız.
Bu mezarlık Bayburt’a bağlı Sünür, yeni ismiyle Çayıryolu köyünde bulunmakta olup bölgenin en büyük mezarlıklarındandır.
Akkoyunluların Oğuzların Bayındır uzunluğuna bağlı olduklarını söylemekte yarar var. Bu mezarlık adeta tarih kokmaktadır” dedi.
Saka, mezar taşlarının bölgenin tarihi açısından değerli datalar taşıdığını belirterek, “Mezarlıklar bulunduğu yerin tapusu hüviyetindedir. Taşların hayli eski vakitlere ilişkin olduğunu anlamak mümkündür” diye konuştu.
“KOÇ BAŞLI MEZAR TAŞLARI BUGÜN YERİNDE YOK”
Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar mezarlıkta koç başlı mezar taşlarının bulunduğuna dair haber kayıtları olduğunu aktaran Latife, bugün alanda bu taşlara rastlanmadığını, kimi kırık taş modüllerinin koç gövdelerini andırdığını söyledi.
Mezar taşlarının kültürel kimliğin ve tarihî sürekliliğin değerli ögeleri ortasında yer aldığını ifade eden Saka, “Gazeteciler Cemiyeti Lideri Murat Okutmuş tarafından yapılan haberle, yaklaşık 30 yıl öncesine kadar bu mezarlıkta koç başlı mezar taşlarının bulunduğu sabittir.
Bu da mezarlığın ne kadar kadim devirlere ilişkin olduğunu ve kadim Türklere ilişkin izler taşıdığını gösteren konulardan biridir. Günümüzde burada bulunan koç başlı mezar taşlarının hiçbirinin yerinde olmadığını ancak kimi kırık taşların koçların gövdelerini andırdığını söyleyebilirim” biçiminde konuştu.
Bayburt ve etrafındaki tarihi mezarlıkların Türk kültür tarihi açısından farklı bir yere sahip olduğunu bildiren Latife, Çayıryolu köyündeki mezarlığın büyüklüğü ve taşıdığı izlerle dikkat çektiğini kaydederek, benzeri yapıların İspir’deki eski mezarlıklarda da gördüğünü anlattı.
Saka, Erzurum’un İspir ilçesine bağlı Paşeke köyündeki eski mezarlıkları da örnek göstererek, “Bu kadar büyük, ihtişamlı ve tarih kokan bir mezarlığı İspir taraflarında Paşeke köyünde görmüştüm. Orada da dikkatimi çeken, epeyce eski mezar taşları vardı.
Bu bölgenin ne kadar kadim bir tarihi olduğunu göstermekle birlikte mezarlıklar, bölgelerin tarihiyle birlikte kültürünü ve sanat anlayışını yansıtan en değerli bedellerden biridir” dedi.
“GELECEK JENERASYONLARA TAŞINMALI”
Tarihi mezar taşlarının korunması gerektiğini vurgulayan Latife, kimi taşların kırık halde bulunmasının üzücü olduğunu söyleyerek, bu durumun kasıtlı olup olmadığının bilinmediğini söz etti.
Saka, “Bu mezar taşlarının elbette kasıtlı olarak kırılıp kırılmadığını bilmiyoruz. Ama bilhassa İspir yöresinde birtakım mezar taşlarının Ermenistan’a götürüldüğü ve bunların kendilerine ilişkin olduğu tarafında argümanlara bahis edildiğine dair değerlendirmeler bulunmaktadır.
Bu kültürel ögeleri koruyarak sonraki kuşaklara taşımak, bölgenin tarihi kimliğini geleceğe aktarmak açısından elzemdir” diyerek konuştu.
Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)
News
