İstanbul Oto Galericiler Odası Başkanı Doğukan Taşlıdağ, 6 bin faal üyesi olan bir kurumun yönetici olarak araba ticareti konusundaki uygulamaları artısı ve eksisi ile anlattı.
Taşlıdağ, Ensonhaber’e konuk olarak ikinci el araba piyasası ve araba alırken nelere dikkat edileceği konusunda bilgi verdi.
Taşlıdağ, İstanbul’da oto galerici mesleğini icra eden 15 bine yakın kayıtlı oto galeri olduğunun belirterek, bunların bir kısmının ticaret odasında, bir kısmının öbür ilçe esnaf odalarında bulunduğunu da aktardı.
İSTANBUL OTO GALERİCİLER ODASI BAŞKANI SORULARIMIZI YANITLARI
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düzenlemesinden ikinci el satışlara, Ticaret Bakanlığı’nın getirdiği yeni kurallardan araç alırken dikkat edilmesi gerekenlere kadar birçok başlığa değinen Taşlıdağ, fahiş fiyatlar, stokçuluk sorunu ve klasik araba tutkusuna ait görüşlerini de paylaştı.
Merkez Bankası’nın faiz indirimine dikkat çeken Taşlıdağ, bu adımın piyasaları canlandıracağını belirterek bilhassa ikinci el araba piyasasında hareketlilik beklendiğini vurguladı.
– MESLEĞE NASIL BAŞLADINIZ?
1960 yılında dedem aslında otomotiv dalına birinci adımını atıyor gençlik yıllarında. Şu an aslında klasik otomobil nitelendirdiğimiz lakin bugünkü yeni otomobiller işte Cadillac üzere Amerikan araçları ile ticari hayatına başlıyor. Ondan sonra işte babam ve amcamlar devralıyor dededen şirketi ve üçüncü kuşak de biz şu an devam ediyoruz.
“TÜRKİYE’DE DE 80 BİNE YAKIN ETKİN KAYITLI GALERİCİ VAR”
Oto galericiliği büyük bir istihdam kaynağı. Türkiye’de de 80 bine yakın etkin kayıtlı galerici var. Bir de kayıtsız olup bizim ayaklı galerici tabir ettiğimiz işte al satçı dediğimiz otomotiv kesiminden ekmek yiyen binlerce insan var.
– SİZİN KLASİK ARABADA FAVORİ MARKANIZ HANGİSİ?
Klasik arabadaki favori markam 1962 model Cadillac Convertible Renk kum beji. Üstü açık elektrikli tenteli. Bende hala var. Mevcutta kullanıyoru.
– BİR ARACIN KLASİK ARABA OLMA KRİTERİ NEDİR?
O günkü teknoloji bugün yok. Şöyle örnek vereyim. O gün elektrikli tente koymuşlar. 1962 yılında elektrikli döşeme var ve otomatik far sistemi var. Otomatik far sistemi. Karşıdan gelen aracın ışıklarını gördüğü an bizim aracımız. Şayet uzun hüzmeli far yanıyorsa otomatikman kısaya çeviriyor ve karşıdaki araç gece geçtiği an otomatikman tekrar kısadan uzun hüzme geçiyor. Yani bu çok enteresan. Bugün daha yeni biz aslında bu teknoloji ile karşılaşıyoruz üzere görüyoruz lakin 1962’de Cadillac yapmış bunu.
“YENİ ARAÇLAR KLASİKLEŞEMEYECEK”
Eski klasik arabalar üzere şu anda üretilen otomobiller ileride klasikleşeceğini ben düşünmüyorum. 1930’lu yıllar ve 1980’li yıllardaki üretilen araçlar Avrupa ve Amerikan araçları. Şu an klasik diye isimlendiriyoruz. Bu araçların da klasik olmasının aslında piyasalarda tutulmasının tek sebebi Amerikan ve Alman araçları. Fabrikaları hala o otomobillerin modüllerini sıfır olarak üretiyor. Bu çok enteresan bir husus. Yani bizim bugün üretilen araçların otuz kırk yıl sonra modülü üretilecek mi? Şayet üretilirse tahminen bir klasikleşme olabilir lakin büsbütün plastik. Artık araçlara biniyoruz. Eskisi üzere metal işte. Saç kalınlığı yüksek araçlara şu an üretilmediği için plastik araçlarda ileride artık oyuncak üzere olacak, kaldırıp kenara koyacağız.
– TİCARET BAKANLIĞI’NIN ARABA SATIŞINDA GETİRDİĞİ YENİ KURALLAR HANGİLERİ?
Şimdi Ticaret Bakanlığımızın motorlu taşıtlar yönetmeliği çıkardı. Oto galericiler özel. Bu yönetmelikte galericilerin ilgilendiren kıymetli konular var. Bir sefer bu yönetmeliği niye çıkarttı? Ticaret Bakanlığı önceden neden yoktu, artık neden var? Artık kurumsallaştırma isteği var devletimiz tarafından bu dalları. Zira malum evvelce çok yanlış işler yapılmış, esnafımızın ismi karalanmış vesaire. Bu usul durumların önüne geçmek ve dalı muhakkak bir raya oturtmak ismine bu türlü bir yönetmelik çıkarttı.
“OTOMOBİL SATICILARININ EN AZ LİSE MEZUNU OLMALI”
Bu yönetmelikteki en kıymetli konulardan bir tanesi oto galericilik mesleğini yapacak kişinin lise mezunu olması. Lise mezunu olmayan bir galerici oto galericilik faaliyetine birinci evvel başlayamıyor. Ondan sonra iş yerinin galericiler sitesinde kurumsal bir işyerinde olması lazım.
“APARTMAN ALTLARINDA GALERİ BULUNMAYACAK”
Apartman girişlerinde galericilik devam etmeyecek, yavaş yavaş kapatılacak, Kapatılıyor hatta. Belli periyotlarda belediyeler bu iş yerlerine, kent içinde iş yerlerine tebligat yapılıyor.
“YETERLİLİK EVRAKI ŞART”
Bir de mesleksel Yeterlilik Evrakı dediğimiz Mesleksel Yeterlilik Kurumu’nun vermiş olduğu bir eğitim evrakı var. Belli bir eğitim müddeti var. O eğitim mühletini tamamlayan şahıslar dokümanını aldıktan sonra esnaf oda kaydını yaptıktan sonra Ticaret Bakanlığı’ndan yetki dokümanı alıyor.Bu yetki dokümanını aldığı vakit da ticari faaliyetine artık resmi olarak noterde alım-satım süreçlerini başlatabiliyor.
“OTOMOBİL SATILIRKEN YAPILAN HİLELER”
Ticaret Bakanlığı bu uygulamalarla kayıt dışını bitirmek ve şeffaflık getirmek istiyor. Haberlerden de daima takip ediyoruz işte otomobil müşteri otomobil almaya gitti, arabası aldıktan sonra işte bozuk çıktı, pert çıktı, kazalı çıktı yahut sıfır diye verdiler fakat araba geçmişinde hasar görmüş vesaire… Ve bunun yanında ayrıyeten otomobil almak için para verdi işte karşısında dolandırıcı ile karşılaştı.
MAKBUZ DOLANDIRICILIĞI
Yerine arabayı alamadı parası gitti yahut tam zıddı otomobilini satacak arabasının satışını veriyor, parası geldi diye uydurma makbuz düzenliyor. Dolandırıcılar o makbuza istinaden otomobilin satışını veriyor. Ancak maalesef makbuz uydurma olunca otomobil da elden gidiyor, para da elden gidiyor.
TAŞIT-TAKAS SİSTEMİ
Bunların önüne geçmek için de yeni yeni kurallar getirildi. Bu kurallardan bir tanesi ‘taşıt takas’ diye bir sistem. 2014 yılının Ekim ayında yürürlüğe girdi. Şu an noterlerde ikinci el araba alış satışında artık bu sistemi kullanmadan araç alış ve satışı gerçekleştirilmiyor. Bu sistemin içeriği de şu: E-Devlet üstünden alıcı ve satıcı bir kayıt oluşturuyor. Bu kayıt çerçevesinde satıcı araç bilgilerini ve satacağı fiyatı belirliyor. E-Devlet üzerinden yapıyor bunu. Alıcı da sistemin içine ediliyor. Bu sefer e-Devlet ortak bir IBAN havuz hesabı veriyor. O havuz hesabına otomobilin fiyatı yatırılıyor. Bunu üçlü alıcı, satıcı ve noter sistemde otomatik görüyor. Paranın yattığını, garantili olduğunu e-Devlet sistemi onayını veriyor. Noter satışı gerçekleştirdiği an otomatikman para havuzdan satıcının hesabına EFT oluyor.
HEM ALICIYI HEM SATICIYI KORUYAN SİSTEM
Farzedelim ki satıcı otomobilini o an satmaktan vazgeçti. Büsbütün sistem sağlam olduğu için paranız alıcının hesabına iade ediliyor. Büsbütün hem alıcıyı hem satıcıyı yüzde 100 koruyan bir sistem.
– ARABA SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
TSE dokümanlı kurumsal ekspertiz firmalarına alacakları araçları alıcılar birinci evvel götürmek zorundadır. Ekspertiz yaptırmadan hiçbir formda araç alınmasını biz tavsiye etmiyoruz.
Kurumsal ekspertiz firmalarını tavsiye ediyoruz. Merdiven altı tabir ettiğimiz ekspertiz firmalarına mutlaka götürmesinler. Zira bu stil yerlerde de geçersiz belgelendirmeler olabiliyor. Büsbütün TSE evraklı ve kurumsal ekspertiz firmalarını, otomobillerini götürecekler.
– ÖTV DEĞİŞİKLİĞİ PİYASALARI NASIL ETKİLEDİ? İKİNCİ EL FİYATLARI NASIL?
Devletimiz ÖTV değişikliği yaptı son vakitte. Aslında bu ÖTV değişikliği elektrikli araçlar üstüneydi. Akaryakıtlı arabalar için ÖTV değişikliği sonucu yakın vakitte olmadı. Fakat natürel bir algı oluşunca haliyle ÖTV geldi, araç fiyatları zamlanıyor algısı oluşunca toplumda otomatikman herkes araçların fiyatlarının değişikliğine gittiler, yükselttiler.
“MAĞDURİYETİMİZ SARI SAYFALARDAN”
Bizim en çok mağdur olduğumuz oto galericiler olarak mevzu işte sarı sayfalar dediğimiz araç ilan sayfalarında bir kısıtlama olmaması. İsteyen otomobilini, istediği sayısı yazabiliyor. Bu da alışılmış toplumda bir algı oluşturuyor. Sizin aracınızı koymuşsunuz örnek veriyorum 1 milyon liraya. Ben aracımı ilana koyacağım. Diyorum ki ‘benim lastiğim daha yeni. Otomobilimi boyasında çizik yok. İşte koltuk döşemeleri daha hoş. Ben 1 milyon 100 bin lira yazayım.’ Ancak bu büsbütün benim keyfime nazaran. Bunu belirleyen bir sistem yahut kriter olmadığı için öbür üçüncü şahıs birebir aracı ilana koyacağız. O da 1 milyon 200 bin lira koyuyor. Bu bu halde devam ediyor.
-İKİNCİ EL ARAÇ FİYATI NASIL BELİRLENİYOR?
Bizim oto galericileri de aracın gerçek fiyatını bildikleri için düşük fiyat yazıyorlar. Bu sefer de ‘galericiler fiyat düşürdü’ algısı yayılıyor. Halbuki biz yeni modellerdeki otomobillerin gerçek sayısını bayilerin yayımlamış olduğu fiyat listelerinden çıkartıyoruz. Ona nazaran bir kriterimiz var. Belli bir kilometredeki otomobilin düşeceği bedeli, kazalı olursa değişen kesimler, boyalı modüllerdeki sayılara nazaran araçların biz galericilerin kullandığı sistemlerde fiyat derlemesini yapıyoruz. Maalesef bunu biniciler yapamadığı için isteyen istediği sayısı yazıyor. Bu sefer balon bir fiyat balon bir piyasa, büsbütün kitleniyor. Ne kimse otomobil alıyor ne de otomobil satabiliyor.
-ŞU ANDA PİYASA NASIL?
Artık hareketlilik başlıyor. Merkez Bankası’nın faiz düşürmesinden ötürü, kıpırdama olmaya başladı. Olağan doların artışı, araç fiyatların artacağını insanların öngörmesi ve mevduat faizlerinin parasını pahalandıran vatandaşlar çabucak paralarını çekip bu sefer yatırımını araca yapacak.
-SIFIR MI İKİNCİ EL ARAÇLAR MI TERCİH EDİLECEK?
Yatırımcının değerlendirmesi çok farklı ilerliyor. Evvelden sıfır araçlar tercih edilirdi. Sıfır araçların fiyatları çok yüksek. İki üç milyon liradan aşağı düzgün, binilecek, orta segmente bir araba yok. Mevcut durumda da mevduat faizleri çok yüksekti. Müşterilerimiz yeni araçlarını satıp, çok düşük bütçeli araçlara biniyorlardı. Araca muhtaçlığı olmayan müşterilerimiz de araçlarını satıp mevduata öneldi ve ulaşımını toplu taşıt araçlarıyla yaptı. Bugün itibariyle artık faizlerin düşmesi büsbütün bu bireyleri ikinici el arabaya yönlendirecek ancak sıfır araçlarda da tekrar biz otomobil sayılarında pandemi periyotlarında yaşadığımız üzere badire yaşıyoruz. Zira hangi bayi ile görüşsek, elinde fazla araç, kâfi sayıda araç olmadığını, arz-talebe karşılık veremediklerini söylüyor.
-STOKÇULUK OLDUĞU VAKİT NELER YAŞADINIZ?
Stokçulukta çok büyük meseleler yaşadık. Bizim üzerimize çok büyük iftira atıldı. Araba bayilerinin sistemlerinde ikinci el oto galericilik yapan firmalara sistemsel olarak araba satışı gerçekleştirilmiyor. Bu yıllardır aslında sistemde olan bir şey.
“HİÇ BİR ARABA GALERİCİSİ BAYİDEN KENDİ ÜZERİNE SIFIR ARAÇ ALAMAZ”
Hiç bir araba galericisi bayiden kendi üzerine sıfır araç alamaz. Maalesef biz bu türlü bir sorun yaşıyoruz.
Ama şahıslarda bu türlü bir sorun yok. Şahıs istediği üzere bayilere gidip sıfır araç alabiliyor. Çok sayıda vatandaş, kendi ismine, eşinin ismine bayiden sıfır araç alarak, binasının altına, garajına koydu. 3 tane, 5 tane, 10 tane derken bir anda dediler ki ‘galericiler stokçuluk yapıyor.’ Galericilerin stokçulukla işi yok. Galerici ekmeğinin sirkülasyonun peşinde. Bugün aldığı 1 milyonluk aracı yarın ya da 2 milyona satması onun kârına değil ki? Yarın zati o arabayı 2,5 milyon liraya alacak. O otomobilin 1 milyondan 2,5 milyona çıkması kimsenin kârına değil aslında. Bunun önüne geçmek için çok çaba verdik. Natürel ki içimizde çürük elmalar olabilir fakat galerici esnafının yüzde 99’u araba fiyatların yükselmesine reaksiyon verdi.
-BİR GALERİCİNİN GEÇİMİ İÇİN AYDA KAÇ ARABA SATMASI GEREKİR?
Bir galerici en az 10 araç satılmalı ki hem mevcut enflasyon şartlarında parasını değerlendirebilsin hem de konutuna ekmek götürebilsin.
News
