Tarih günümüze ışık tutuyor…
İzmir’in Urla ilçesi açıklarında yer alan Karantina Adası, yalnızca doğal hoşluğuyla değil, Osmanlı devrine uzanan sıhhat tarihiyle de öne çıkıyor.
1865 – 1869 yılları ortasında inşa edilen ve “Tahaffuzhane” olarak isimlendirilen bu yapı, periyodun salgın hastalıklarıyla uğraş maksadıyla kurulmuş en kıymetli tesislerden biri olmuştur.
KÜLTÜREL MİRASI TEMSİL EDİYOR
Kolera, veba ve tifüs üzere hastalıkların yayılmasını engellemek üzere hizmet veren Karantina Adası Tahaffuzhanesi, günümüzde hem tarihi hem de mimari açıdan büyük bir kültürel mirası temsil ediyor.
19. YÜZYILDA SALGIN HASTALIKLAR TEHDİT OLUŞTURUYORDU
19. yüzyılda Avrupa’dan gelen kolera, veba üzere salgın hastalıklar Osmanlı topraklarında önemli tehdit oluşturuyordu.
Bu tehdide karşı Osmanlı Devleti, bilhassa liman kentlerinde ve ulaşım güzergâhlarında karantina sistemlerini hayata geçirdi.
DÖNEMİN İLERİ SIHHAT VE HİJYEN ANLAYIŞINI YANSITIYORDU
Urla’da kurulan Tahaffuzhane de bu uygulamanın bir kesimi olarak, deniz yoluyla gelen hacı adayları, yolcular ve mürettebat için sıhhat denetimi ve izolasyon maksatlı tasarlanmıştır.
Urla Tahaffuzhanesi, devrin ileri sıhhat ve hijyen anlayışını yansıtan planlamasıyla dikkat çeker. Karantina uygulaması sırf hastalığı olanları değil, potansiyel taşıyıcıları da kapsayacak formda geniş kapsamlı bir sistem olarak tasarlanmıştır.
MİMARİ YAPISI
Tahaffuzhane, işlevsel olarak dört ana kısma ayrılmıştır:
1. Soyunma odaları,
2. Dezenfeksiyon alanları,
3. Giysi sterilizasyon kısımları,
4. Kazan daireleri.
DÖNEMİN EN ÇAĞDAŞ UYGULAMALARINDAN BİRİ
1891 yılında getirilen etüv makineleri, yolcu ve mürettebatın kıyafetlerinin buharla dezenfekte edilmesini sağlamıştır. Bu teknoloji, periyodun en çağdaş uygulamalarından biri olarak kabul edilmiştir.
Binanın yerleşim planı, sıhhatle ilgili her bir sürecin farklı başka yerlerde yürütülmesini mümkün kılan bir nizama sahiptir.
Fiziksel muayeneler, karantina süreci ve materyal paklığı sistemli bir halde yürütülmüştür.
DÜNYADA AYAKTA KALAN ÜÇ ADA TAHAFFUZHANESİNDEN BİRİ
Urla Tahaffuzhanesi, yaklaşık 1950’li yıllara kadar faal olarak kullanılmıştır. Bugün ise dünyada ayakta kalan üç ada tahaffuzhanesinden biri olarak kabul edilmektedir.
SADECE SIHHAT AÇISINDAN DEĞİL TARİH AÇISINDAN DA DEĞER TAŞIYOR
Karantina Adası, sadece sıhhat tarihi açısından değil, arkeolojik açıdan da kıymet taşır. Ada, antik Klazomenai yerleşimine hayli yakındır.
Bu pozisyonu sayesinde, Osmanlı sonrası devirde bile arkeolojik araştırmalar açısından gündemde kalmaya devam etmiştir.
MÜZE OLMASI İÇİN PLANLAMALAR YAPILIYOR
Bugün Karantina Adası, Sağlık Bakanlığı mülkiyetinde korunmaktadır. Yapının müze fonksiyonu kazanması ve sıhhat tarihine ışık tutan bir eğitim merkezi haline getirilmesi tarafında planlamalar yapılmaktadır.
NADİDE ÖRNEKLERDEN BİRİ
Urla Tahaffuzhanesi, Osmanlı’nın salgın hastalıklarla uğraş siyasetlerinin hem mimari hem de sıhhat sistemleri açısından beden bulmuş en nadide örneklerinden biridir.
TOPLUMSAL HAFIZANIN VE SIHHAT KÜLTÜRÜNÜN BİR MODÜLÜ
Yüzyılı aşkın bir müddettir ayakta duran bu yapı, geçmişten günümüze halk sıhhatinin nasıl evrildiğini anlamak için eşsiz bir fırsat sunar.
Gelecek jenerasyonların bu yapıyı sırf bir tarihi kalıntı olarak değil, toplumsal hafızanın ve sıhhat kültürünün bir modülü olarak tanıması büyük kıymet taşımaktadır.
News
