Yangınlar yürekleri yakmaya devam ediyor…
Orman Genel Müdürlüğünün datalarına nazaran, ülke genelinde 1-30 Haziran’da 612’si orman, 951’i zirai alan olmak üzere toplam 1563 yangın çıktı.
ONLARCA ORMAN YANDI
Bu yangınların 499’u tarım alanlarından başlayarak ormanlara sıçrarken sadece 27-30 Haziran periyodunda 147 orman ve 195 zirai alan yandı.
İHMAL VE DİKKATSİZLİKLERE DİKKAT ÇEKTİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa (İÜC) Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Kısmı Lideri Prof. Dr. Doğanay Tolunay, dikkatsizlik ve ihmal sonucu yaz aylarının da tesiriyle artan yangınların alınacak önlemlerle önlenebileceğini anlattı.
“İHMAL VE DİKKATSİZLİKLERDEN BİNLERCE HEKTAR ORMAN YANIYOR”
Tolunay, kimi yangınların çıkış nedeninin “Yok artık” dedirten cinsten olduğunu belirterek şunları söyledi:
Örneğin yalnızca birkaç gün evvel keneyi yakmak isterken tutuşan yastığı camdan atan bir vatandaş nedeniyle orman yangını çıktı. Yeniden bu yıl hem İzmir’de hem de Bilecik’te rüzgarlı havada kaynak makinesi kullanan, tekrar İzmir’de çöp yakan vatandaşlar yangına yol açtı. İzmir’de evvelki yıllarda da kaynak makinesi ve elektrikli testere kullanımı kaynaklı yangınlar var. Kovandan bal alırken duman için ateş yakan arıcıların ihmalkarlığı nedeniyle de çıkan çok sayıda yangının olduğunu biliyoruz. Araç camlarından atılan izmaritler, yumurta yahut mısır haşlarken ateşin ormana sıçraması üzere nedenler de mevcut fakat en kıymetli yangın çıkış nedeni yasak olmasına karşın anız yakılması.
“YANGINLARIN YÜZDE 90’I İNSAN KAYNAKLI”
İhmal ve dikkatsizliklerden binlerce hektar ormanın yandığını anlatan Tolunay, bakımsız araçların metal aksamlarının sürtmesinden, demir yollarında trenlerin frenlemesinden, balya makinesi ve biçerdöverlerden yangınlar çıkabildiğini lisana getirdi.
Prof. Dr. Tolunay, daha çok tarla açmak ve yerleşim yeri kazanmak için kasıtlı çıkarılan yangınların da olduğuna dikkati çekerek, “2022 yılında babasına kızan bir vatandaş, Marmaris’te orman yakmıştı. Birkaç gün evvel meskenini yakan bir vatandaşın başlattığı yangın ormana sıçramıştı. Yıllar evvel helikopter görebilmek için yangın başlatan çocukların olduğunu gören orman mühendisleri bulunuyor.” tabirlerini kullandı.
Orman yangınlarının yüzde 90’ının insan kaynaklı olduğunu vurgulayan Tolunay, 1990’lı yıllarda 1500 kadar olan yıllık yangın sayısının son 10 yılda 2 bin 700’e çıktığını, 2024 yılında ise 3 bin 800 yangının kayıtlara geçtiğini, birebir günde 100 yangın çıkabildiğini lisana getirdi.
“BİR KEPÇENİN TAŞA VURMASI SONUCU ÇIKAN KIVILCIMLAR BİNLERCE HEKTAR ORMANI YAKTI”
Yangınlarla gayret için vatandaşlara ve birçok kuruma vazifeler düştüğünün altını çizen Tolunay, “Vatandaşlar olarak bizlerin artık ormanda ve yakınlarında bırakın mangal yapmayı, kıvılcım çıkartabilecek her türlü faaliyetten uzak durmamız gerekli hatta taşa çekiçle dahi vurmamalıyız. Ülkemizde değil lakin İspanya’da fidan dikmek için çukur açan bir kepçenin taşa vurması sonucu çıkan kıvılcımlar binlerce hektar ormanı yaktı.” dedi.
Yangınlarda ekosistemin yok olduğuna işaret eden Tolunay, yanan alanların yine ormanlaşmasının onlarca yıl aldığını anlattı.
Yangınlar sonucu etraf kirliliğinin oluştuğunu, yok olan ormanlar ve bitki örtüsü nedeniyle etraf felaketlerinin yaşandığını lisana getiren Tolunay, ormanların iklim değişikliğiyle uğraşta en değerli faktörlerden biri olduğunu, yangınların tabiattan beşere yahut tabiattan tabiata bütün olarak besin zincirini de olumsuz etkilediğini söz etti.
Tolunay, Orman Genel Müdürlüğünün 2 yıl öncesine nazaran uçak ve helikopter sayılarını arttırdığını tabir ederek, “2021 ve 2022 yılında 35 civarı helikopterimiz ve 3 kadar uçağımız varken bu yıl 105 helikopter, 27 uçak ve 14 İHA’yla yangınlara müdahale ediliyor. Geçen yıl da aşağı üst sayılar bu kadardı. Son yıllarda emekçi sayısı da arttırıldı.” bilgisini verdi.
İlk evvel yangınların çıkmasının önlenmesine odaklanılması gerektiğini tabir eden Tolunay, her doğal afetten sonra her şeyi unutup bir sonrakine kadar yapılan çalışma ve bilinçlendirmelerin eksik olduğunu kelamlarına ekledi.
“MEGA YANGINLAR” DÜNYADA SÜRATLE ARTIYOR
Aynı fakültenin Orman Mühendisliği Kısmı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Merih Göltaş da orman yangınlarıyla savaşmanın en tesirli yolunun çıkmasını engellemek olduğunu söyledi.
Vatandaşlara yönelik eğitim ve bilgilendirmenin yanı sıra yasal önlemler ve caydırma tedbirler sonucunda orman yangınlarının engellenebileceğine dikkati çeken Göltaş, “Yangınların yaklaşık yüzde 50’sinin ihmal, yüzde 10’unun kasıtlı, yüzde 10’unun yıldırım üzere doğal nedenlerle, yüzde 30’unun ise faili meçhul kaynaklı çıktığı görülüyor.” dedi.
Göltaş, topoğrafya, iklim ve insan faktörünün belirli kaidelerde bir ortaya gelmesiyle yangınların çıktığını lisana getirerek, mangallı pikniklerde dikkatli ve hassas olunması ve seyir halindeyken aracın camından izmarit atılmaması gerektiğinin altını çizdi.
İklim değişimi nedeniyle artık büyük yangınlara karşı çabada son derece dikkatli olunması gerektiğine işaret eden Göltaş, 2021 yılına kadar yıllık ortalama 10 bin hektarlık alan yanarken yalnızca 2021 yılında 14 yılda yanan alan kadar olan 140 bin hektarı kaybettiklerini, bunun da “mega yangınlar” olarak literatüre geçtiğini anlattı.
Göltaş, COVID-19 sonrasında insanların ağır biçimde tabiata yönelerek vakit geçirdiklerini, dikkatsizlik ve ihmalin de tesiriyle orman yangınlarında nispeten artış meydana getirdiklerini kaydederek, kasıtlı orman yangınları konusunda hukukta son derece caydırıcı cezaların olduğunu anlattı.
HUKUKİ SONUÇLARINA DEĞİNDİ
Anayasa’da affı bulunmayan tek cürmün orman yakmak olduğuna dikkati çeken Göltaş, ihmal kaynaklı yahut istemeyerek bile yangına sebep olunsa bunun hukuksal sonuçlarının, yaptırımlarının ve mahpus cezalarının bulunduğunu lisana getirdi.
Göltaş, orman yangınlarının daha geniş alanlara yayılmasını engellemek maksadıyla bazen orman mühendisleri tarafından aşikâr prosedür ve planlama dahilinde zıt ateş yakıldığını söyledi.
Bunun vatandaşlar tarafından yanlış anlaşılması sonucunda pek çok orman çalışanı yahut mühendisin afet bölgelerinde reaksiyon gördüğüne işaret eden Göltaş, Orman Genel Müdürlüğünün yangınlar sırasında müdahale için istekli vatandaşlara hem teorik hem de uygulamalı eğitim verdiğini anlattı.
Dr. Öğr. Üyesi Göltaş, Türkiye genelindeki 131 bin gönüllüye gerekli ekipmanın verildiğini, Genel Müdürlüğün çatısı altında, onların yönlendirmeleriyle hareket ettiklerini kelamlarına ekledi.
News
