Merkez Bankası, temmuzdaki faiz indirimi kararını paylaştı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özetini yayımladı.
Toplantı Özeti'nde, "Yakın periyoda ait bilgiler, talep şartlarının dezenflasyonist tesirinin arttığını göstermektedir." ifadelerine yer verilerek, temmuz ayında enflasyonun yüksel gelmesi beklentisini de belirtti.
TCMB Para Siyaseti Konseyi'nin 24 Temmuz'daki toplantısına ait özet yayımlandı.
Küresel ticaret siyasetlerine ait belirsizliğin yüksek düzeylerini koruduğu belirtilen özette, bununla birlikte global büyüme görünümündeki hudutlu güzelleşmenin devam ettiği aktarıldı.
Özette, Türkiye'nin dış ticaret ortaklarının ihracat hisseleriyle yüklendirilen global büyüme endeksinin 2025 yılında yüzde 2, 2026 yılında ise yüzde 2,3 artacağının kestirim edildiği vurgulandı.
HAM PETROL FİYATLARI
Küresel talep görünümündeki bozulma ham petrol fiyatlarını baskılamaya devam ederken, güç emtia fiyatlarının jeopolitik gelişmelere bağlı olarak dalgalı bir seyir izlediği kaydedilen özette, şu değerlendirmelere yer verildi:
Özette, Türk lirası (TL) mevduat faiz oranlarının siyaset faiz oranlarındaki indirim beklentisinin tesiriyle 20 Haziran haftasına kıyasla 175 baz puan azalarak 18 Temmuz haftası prestijiyle yüzde 54,7 düzeyinde gerçekleştiği bildirildi.
TİCARİ KREDİ ORANLARI
Aynı devirde TL ticari kredi faiz oranlarının (Kredili Mevduat Hesabı ve Kredi Kartı hariç) 381 baz puan azalarak yüzde 55, muhtaçlık kredisi (Kredili Mevduat Hesabı hariç) faiz oranlarının 338 baz puan azalarak yüzde 67,6, konut kredisi faiz oranlarının 98 baz puan azalarak yüzde 42,6, taşıt kredisi faiz oranlarının ise 17 baz puan gerileyerek yüzde 44,6 düzeyinde oluştuğu belirtilen özette, şu tabirlere yer verildi:
Bireysel kredilerin 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması 20 Haziran-18 Temmuz devrinde yüzde 2,7 düzeyine gerilemiştir. Bu gelişmede kredi kartı bakiye büyümesindeki azalışın tesiri besbelli olmakla birlikte, konut ve taşıt kredileri büyümesindeki gerileme de tesirli olmuştur. TL ticari kredilerin 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması yüzde 2,4 düzeyinden yüzde 3’e yükselmiştir. Kur tesirinden arındırılmış YP ticari kredilerdeki 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması yabancı para (YP) krediler için uygulanan büyüme sonunun altında seyrederek yüzde 0,4 olarak gerçekleşmiştir.
TL’YE GEÇİŞİ DESTEKLEMEK GAYESİYLE ADIMLAR ATILDI
Parasal transfer sistemini güçlendirmek ve TL'ye geçişi desteklemek gayesiyle makroihtiyati siyasetlerde mevcut PPK periyodunda bir dizi adım atıldığı aktarılan özette, şu bilgilere yer verildi:
Gerçek kişi TL mevduat hissesine nazaran olan maksatlar artırılırken; TL hissesi, yüzde 60 ile yüzde 65 ortasında olan bankalar için de artış maksadı getirilmiştir. Kur Muhafazalı Mevduat (KKM) hesaplarına uygulanan zarurî karşılık oranı yüzde 33'ten yüzde 40'a yükseltilirken, KKM hesapları için belirlenen minimum faiz oranı siyaset faizinin yüzde 50’sinden yüzde 40’ına indirilmiştir. KKM'den TL'ye geçiş maksadı kaldırılırken, KKM'nin yenilenmesi ve TL'ye geçişine ait toplam amaç korunmuştur. 1 aydan uzun vadelerde de değişken faizli TL mevduat hesabı açılabilmesine imkan sağlanırken, TÜFE, ÜFE ve TLREF’e endeksli mevduat için mecburî karşılık oranı tüm vadelerde yüzde 10 olarak belirlenmiştir. Yabancı para mevduat için TL cinsinden tesis edilmesi gereken zarurî karşılık oranı ise, yüzde 4’ten yüzde 2,5’e indirilmiştir.
TCMB brüt milletlerarası rezervleri, 20 Haziran’dan bu yana 12,9 milyar ABD doları artarak 18 Temmuz prestijiyle 168,6 milyar ABD dolarına yükselmiştir. Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 23 Temmuz prestijiyle 282 baz puan düzeyine düşmüştür. Türk lirasının 1 ay vadeli kur oynaklığı 23 Temmuz prestijiyle yüzde 9,1 düzeyine, 12 ay vadeli kur oynaklığı yüzde 19,8 düzeyine gerilemiştir. Evvelki PPK toplantı haftasından bu yana DİBS piyasasına 2,9 milyar ABD doları, pay senedi piyasasına ise 0,8 milyar ABD doları olmak üzere toplam 3,7 milyar ABD doları net portföy girişi gerçekleşmiştir.
Özette, mayıs ayında perakende satış hacim endeksinde aylık bazda yüzde 1,6, çeyreklik bazda ise yüzde 3,1 artış gerçekleştiği bildirildi.
Özette, mayıs ayında sanayi üretim endeksinin mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 3,1, takvim tesirlerinden arındırılmış olarak yıllık bazda 4,9 arttığı anımsatıldı.
SANAYİ ÜRETİMİ
Çeyreklik bazda ise sanayi üretiminin mayıs ayı prestijiyle ikinci çeyrekte yatay bir seyir izlediği belirtilen özette, ana eğilimi izlemek gayesiyle tipik oynaklık sergileyen başka ulaşım ve gibisi dallar dışlandığında, sanayi üretimindeki aylık artışın daha sonlu olduğu, çeyreklik bazda ise üretimde sonlu gerileme gerçekleştiği söz edildi.
Özette, nisan ayında Ramazan Bayramı tatilinin idari kararla uzatılması sonucu oluşan köprü günlerinin üretim üzerindeki aşağı istikametli tesirinin mayıs ayında kısmi telafisinin de sanayi üretimini üst taraflı etkilediğine dikkat çekildi.
BANKACILIKTA 12 AYLIK BİRİKİMLİ UZUN VADELİ BORÇ ÇEVİRME ORANI
Özette, mayıs ayında mevsimsellikten arındırılmış istihdamın 32,5 milyon kişi düzeyinde gerçekleştiği ve çeyreklik bazda yüzde 0,1 azaldığı bildirildi.
Bu periyotta, işgücüne iştirak oranının çeyreklik olarak değişmediği işsizlik oranının ise 0,3 puan artarak yüzde 8,5 düzeyine yükseldiği belirtilen özette, "Anket göstergeleri, yılın ikinci çeyreğinde imalat sanayi firmalarının geleceğe yönelik istihdam beklentilerinde tarihî ortalamanın altında seyreden görünümün devamına işaret etmiştir." denildi.
Özette, mayıs ayında cari süreçler istikrarının dış ticaret açığındaki azalmanın tesiriyle, aylık bazda 700 milyon dolar açık verdiği kaydedildi.
CARİ AÇIK
12 aylık birikimli cari açığın ise 16 milyar doları düzeyini koruduğu aktarılan özette, "Seyahat gelirleri tatil döneminin başlamasıyla aylık bazda 5 milyar ABD dolarına yükselerek evvelki yıl düzeyinin üzerinde gerçekleşmiştir. Bu periyotta, 12 aylık birikimli olarak seyahat gelirleri 57,2 milyar ABD doları olmuş, hizmetler istikrarı fazlası ise 62,2 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşerek güçlü seyrini sürdürmüştür." değerlendirmesi yer aldı.
Özette, haziran ayında mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracat azalırken, ithalatın artış kaydettiği bildirildi.
DIŞ TİCARET AÇIĞI ARTIŞ GÖSTERDİ
12 aylık birikimli olarak ise dış ticaret açığının bir evvelki aya nazaran artış gösterdiği aktarılan özette, şunlar kaydedildi:
Bu çerçevede, 12 aylık birikimli cari açıkta, haziran ayında artış öngörülmektedir. Altın ithalatı, haziran ayında 1,6 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşirken, 12 aylık birikimli olarak 20,6 milyar ABD doları olmuştur. Mevsimsellikten arındırılmış tüketim malı ithalatı, ikinci çeyrekte artmıştır. Mücevher kalemi dışlandığında da hem haziran ayında hem de çeyrek genelinde tüketim malı ithalatı yükselmiştir. Haziran ayına ait süreksiz dış ticaret bilgileri temmuz ayı için yüksek frekanslı öncü datalarla bir arada değerlendirildiğinde, üç aylık ortalama eğilimler, ihracatta yatay seyre, ithalatta ise azalışa işaret etmektedir.
Yüksek frekanslı datalar, temmuz ayında mücevher hariç tüketim malı ithalatında aylık bazda gerileme ile birlikte yüksek düzeyin korunduğu bir görünüm ima etmektedir. Cari açığın finansmanı tarafında, bankacılık bölümünün 12 aylık birikimli uzun vadeli borç çevirme oranı, mayıs ayında yüzde 168 civarında gerçekleşmiştir. Kelam konusu oran, bankacılık bölümü dışındaki firmalarda yaklaşık yüzde 145 olmuştur. Bu çerçevede, yurt dışı borçlanma imkanlarının yüksek düzeylerini koruduğu, lakin gelecek periyotta YP cinsi borçlanmanın azalması ve iktisadi faaliyetin sürat kesmesiyle borç çevirme oranlarının düşüş eğilimine girebileceği değerlendirilmiştir.
Tüketici fiyatlarının haziran ayında yüzde 1,37 oranında yükseldiği ve yıllık enflasyonun 0,36 puan azalarak yüzde 35,05 düzeyinde gerçekleştiği hatırlatılan özette, B endeksinin yıllık değişim oranının 0,19 puan düşerek yüzde 34,62'ye gerilediği, C endeksinin ise yıllık değişim oranının 0,27 puan artışla yüzde 35,64 olduğu belirtildi.
ENFLASYON
Enflasyonun ana eğiliminin haziran ayında yatay seyrettiğine işaret edilen özette şu değerlendirmeler yer aldı:
Mevsimsellikten arındırılmış aylık artışlar B endeksinde sonlu bir ölçü gerilerken C endeksinde besbelli bir değişiklik göstermemiştir. Bu devirde fiyat artışlarının B endeksini oluşturan kümelerden temel mallar ve işlenmiş besinde zayıfladığı, hizmette ise yükseldiği gözlenmiştir. Dağılım ve model bazlı ana eğilim göstergeleri bir evvelki aya kıyasla bariz bir değişiklik göstermemiştir. Haziran ayı prestijiyle son üç aylık devirde mevsim tesirlerinden arındırılmış ortalama fiyat artışı temel mallarda (yüzde 2,06) yatay seyrederken hizmet bölümünde (yüzde 2,95) bir evvelki aya kıyasla yükselmiştir. Kira hariç hizmetlerde de bu oran bir ölçü yükselerek yüzde 2,55 olmuştur.
ÖZEL OKUL ÜCRETLERİ
Özette, ulaştırma hizmetlerinde fiyatların bayram ve akaryakıt fiyat gelişmelerinin tesiriyle öbür hizmetler alt kümesindeki eğitim hizmetlerinde fiyatların özel okul fiyat gelişmelerine istinaden bir evvelki aya kıyasla arttığı ve bu periyotta, aylık kira enflasyonunun kontrat yenileme oranındaki mevsimsel tesirlerle yükseldiği vurgulandı.
Haberleşme ve lokanta-otel kümelerinde aylık enflasyonun görece ölçülü seyrini bu devirde de koruduğuna dikkat çekilen özette, "Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) mikro dataları üzerinden takip edilen öncü göstergeler, temmuz ayında yenilenen kontrat oranındaki artış nedeniyle aylık kira enflasyonunun mevsimsel tesirlerle yükseleceğine, yıllık bazda ise yavaşlama eğilimini sürdüreceğine işaret etmektedir. Gerek PÖS mikro datalarından elde edilen yeni ve yenilenen kontratlarda oluşan gerekse de konut değerleme raporları üzerinden takip edilen kira artış oranlarının TÜFE'deki mevcut yıllık kira enflasyonunun altında pahalar aldığı ve gerilemeye devam ettiği izlenmektedir." değerlendirmesinde yer verildi.
"ANA SANAYİ KÜMELERİ PRESTİJİYLE FİYAT ARTIŞLARI, JEOPOLİTİK GELİŞMELERİN TESİRİYLE GÜÇ KÜMESİNDE GÜÇLÜ SEYRETMİŞTİR"
Özette, üretici enflasyonunun son periyottaki jeopolitik gelişmelerden olumsuz tarafta etkilendiği tabir edilerek, "Yurt içi üretici fiyatları haziranda güç kalemleri öncülüğünde yüzde 2,46 oranında artmış, yıllık enflasyon 1,32 puan artarak yüzde 24,45’e yükselmiştir. Bu devirde ana sanayi kümeleri prestijiyle fiyat artışları, jeopolitik gelişmelerin tesiriyle güç kümesinde (yüzde 8,42 ile) güçlü seyretmiştir." ifadeleri kullanıldı.
Temmuzda milletlerarası emtia fiyatlarının bir ölçü gerilediğinin altı çizilen özette, haziranda jeopolitik gelişmelerin tesiri ile kıymetli ölçüde yükselen güç kümesi fiyatlarının, temmuzda nispeten ölçülü seyrettiği vurgulandı.
Özette, güç dışı emtia fiyatlarının azaldığına değinilerek, bu gelişmede ziraî emtia fiyatlarının belirleyici olduğu belirtildi.
BRENT PETROL
Küresel gelişmelerle haziran ayı içerisinde bir müddet 78 dolar düzeyinde seyreden Brent ham petrol fiyatlarının, temmuz ayının üçüncü haftası prestijiyle ortalama 71 dolar düzeyine gerilediği bildirilen özette, jeopolitik gelişmelerin ve global ticarette artan korumacılığın dezenflasyon sürecine mümkün tesirlerinin yakından takip edildiği kaydedildi.
Özette, Global Arz Zinciri Baskı Endeksi'nin haziranda tarihi ortalamasına yakın gerçekleştiğine vurgu yapılarak, bu devirde gerek global konteyner endeksi gerekse Çin'e yönelik konteyner endeksi değerli ölçüde yükselse de bu durumun temmuzun birinci yarısında yerini düşüşe bıraktığına işaret edildi.
Döviz kuru sepetinin, euro kurunda daha besbelli olmak üzere, haziranda yükseldiğine dikkati çekilen özette, şu sözlere yer verildi:
"Bu periyotta mevsimsel tesirlerden arındırılmış imalat sanayi PMI dataları girdi fiyatlarında artışa, eser fiyatlarında ise yavaşlamaya işaret etmiştir. Temmuz ayı Piyasa İştirakçileri Anketi sonuçlarına nazaran 2025 yıl sonu enflasyon beklentisi 0,2 puan düşerek yüzde 29,7 düzeyine gerilemiştir. 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi değişmezken gelecek on iki ay ve yirmi dört ay sonrasına ait enflasyon beklentileri sırasıyla 1,2 puan ve 0,3 puan aşağı güncellenerek yüzde 23,4 ve yüzde 17,1 düzeyinde gerçekleşmiştir. 5 yıl sonrasına ait enflasyon beklentisi ise 0,2 puan yükselişle yüzde 11,2 seviyesinde ölçülmüştür. Gerçek dal beklentilerine bakıldığında, firmaların on iki ay sonrasına ait yıllık enflasyon beklentisi, haziran ayında 1,2 puan azalarak yüzde 39,8 düzeyine gerilemiştir. Birebir periyotta hane halkının on iki ay sonrasına ait enflasyon beklentileri ise 6,9 puan düşerek yüzde 53,0 düzeyinde seyretmiştir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları dezenflasyon süreci açısından risk ögesi olmaya devam etmektedir."
"TEMMUZ ENFLASYONU ARTABİLİR"
Özette, öncü bilgilerin temmuz ayında aylık enflasyonun aya mahsus ögelerle süreksiz olarak artacağına işaret ettiği belirtilerek, bu devirde, aylık tüketici enflasyonunun seyrinde yönetilen-yönlendirilen fiyat ve vergi ayarlamalarının tesirinin yanı sıra hizmet dalına ait vakte bağlı fiyat belirleme eğilimi yüksek alt kalemlerdeki gelişmelerin öne çıktığı vurgulandı.
Buna rağmen, ana eğilimin ölçülü seyredeceğinin öngörüldüğü bildirilen özette, "Mevsimsel tesirlerden arındırıldığında aylık enflasyonun temmuz ayında temel mal ve hizmetlerde bir ölçü yükselebileceği izlenmektedir. Öncü datalara nazaran, güçlü tüketim mallarında mobilya ve araba alt kalemlerindeki fiyat artışları öne çıkarken, başka alt kalemlerde görece ölçülü bir seyir gözlenmektedir. Bu periyotta hizmetler kesiminde ise kiraya ek olarak haberleşme ve sıhhat hizmetleri üzere vakte bağlı fiyat belirleme eğilimi yüksek kalemlerdeki fiyat gelişmeleri tesirli olmaktadır." değerlendirmeleri yer aldı.
Özette, temmuzda ana kümeler ortasında güç bölümünün yüksek fiyat artışı ile dikkati çektiği, bu gelişmede meskenlere yönelik doğal gaz tarifesinde yapılan düzenleme ile akaryakıt ve tüp gazdaki maktu vergi güncellemesinin tesirlerinin belirleyici olacağının öngörüldüğü aktarıldı.
ALKOLLÜ İÇECEKLER VE TÜTÜN GRUBU
Bu devirde alkollü içecekler ve tütün kümesinde da maktu vergi ayarlamasından kaynaklı fiyat artışlarının takip edildiği belirtilerek, şu tabirlere yer verildi:
Öte yandan, temmuz ayında besin fiyatlarındaki ölçülü seyrin sürmesi beklenmektedir. İşlenmemiş besin tarafında taze meyvelerde mevsim eserlerinde fiyat düşüşleri izlenmekte, işlenmiş besin enflasyonunun ise ekmek-tahıl kümesi öncülüğünde bir ölçü yükseleceği öngörülmektedir. Tüm bilgiler ışığında, öncü bilgiler temmuz ayında dezenflasyon sürecinin devamına işaret etmektedir.
"ENFLASYONDA BESBELLİ VE KALICI BİR BOZULMA ÖNGÖRÜLMESİ DURUMUNDA TÜM PARA SİYASETİ ARAÇLARI TESİRLİ BİÇİMDE KULLANILACAK"
Özette, Para Siyaseti Heyetinin (Kurul), siyaset faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 46'dan yüzde 43'e indirilmesine karar verdiği anımsatılarak, Şuranın ayrıyeten, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 49’dan yüzde 46’ya, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 44,5'ten yüzde 41,5'e indirdiği belirtildi.
Özette, konseyin siyaset faizine ait atılacak adımları enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak öngörülen dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak halde belirleyeceğine atıfta bulunularak, şu değerlendirmelere yer verildi:
Adımların büyüklüğü, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilecektir. Enflasyonda bariz ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda tüm para siyaseti araçları tesirli biçimde kullanılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde nakdî transfer düzeneği ek makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite şartları yakından izlenmeye ve likidite idaresi araçları tesirli formda kullanılmaya devam edilecektir. Konsey, siyaset kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 maksadına ulaştıracak nakdî ve finansal şartları sağlayacak halde belirleyecektir. Şura, kararlarını öngörülebilir, data odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.