World Decolonization Forum, “İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü” Standı ile Başladı

Epistemik, siyasi ve kültürel bir gayret olarak dekolonizasyonu ele almak üzere bu yıl birincisi gerçekleştirilen Forum, 8 ülkeden partner kurumlar iş birliği ile Enstitü Toplumsal ve NUN Eğitim ve Kültür Vakfı konut sahipliğinde Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenleniyor.

Bilgi Üretimi ve Sirkülasyonunun Sömürgecilikten Arındırılması temasıyla düzenlenecek Forum’un birinci yan aktifliği Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Sanat Galerisi’nde 9 Mayıs Cumartesi günü başlayan “İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü” Standı oldu. Sömürgeciliğingeçmiştengünümüzeuzanankarmaşıkkatmanlarınısarsıcıbirdeneyimlegün yüzüne çıkarmayı hedefleyen stant, “Yağma” ve “Sömürü Mekaniği” başlıkları altında kültürel varlıkların yerinden edilmesinden emek, kaynak ve bilginin sistematik sömürüsüne uzanan bir sınırı görünür kılıyor.

Sergide açılış konuşmasını Enstitü Toplumsal Genel Koordinatörü İpek Coşkun Armağan yaptı. Armağan, konuşmasında sömürgeciliğin salt bir tarih problemi olmadığını, bugün kur savaşlarından algoritmalara, yapay zekâdan kültürel yabancılaşmaya kadar pek çok alanda varlığını sürdürdüğünü vurguladı; hafızayı canlı tutmanın ve bu gerçekle yüzleşmenin insanlık için mecburî bir adım olduğunu tabir etti. Armağan, “İnsanlık tarihinin en büyük felaketi olan ve 500 yıl süren sömürgeciliğin bittiğini ya da bizi etkilemediğini düşünmek bizi çok sığ sulara bırakır. Bununla yüzleşmek ve harekete geçmek ise insanlığın asıl yükünden kurtulması için çok kıymetli bir adım olacaktır.” dedi.

Serginin küratörü Hasan Mert Kaya ise konuşmasında standın bir sunum değil, bir sorgulama alanı olarak tasarlandığını vurguladı; sergiyi hazırlama sürecinde kendilerinesürekli şu soruları sorduklarını belirtti: “Kim anlattı? Kim susturuldu? Kim kazandı? Kim ödedi? Ve artık ne onarılmalı?” Stanttaki her objenin, her boşluğun, her replika ve kırmızı çizginin bu soruların etrafında şekillendiğini anlatan Kaya, ahşap sandıkların taşınan yapıtların ötesinde taşınan hafızaları temsil ettiğini, dikenli tellerin, borç şırıngalarının ve petrol varillerinin tek bir gerçeği hatırlattığını vurguladı: “Sömürünün araçları değişse de sistemi birçok vakit tıpkı kalıyor.” Standın ziyaretçiyi pasif izleyici olmaktan çıkarmak üzere tasarlandığını belirten Kaya, “Burada emel bilgi vermekle hudutlu değil; rahatsız etmek, düşündürmek ve birtakım sessizlikleri görünür hâle getirmektir. Zira bazen tarihin en büyük yükü, konuşulmayan şeylerin tartısında gizlidir.” dedi.

Serginin başlangıç noktasını, sömürgeciliğin bedensel boyutunu direkt tecrübeye açan, Galataport meydanında yere yerleştirilen gerçek ölçekli Köle Gemisi (Brookes) kesit planı oluşturuyor. Standın kapalı yer ayağı AKM’de ise duvarlar British Museum’dan Bergama hafriyat günlüklerine uzanan alıntılarla örülü bulunuyor. Bu alıntılar yağmayı legalleştirmek için üretilen telaffuzun belgesel bir envanteri fonksiyonu görüyor. Bunu izleyen kısım, arkeolojinin salt bilimsel bir uğraş olmadığını, istihbarat ve “keşif” retoriğiyle nasıl bir mülkiyet aracına dönüştürüldüğünü Elgin Mermerleri, Rosetta Taşı ve Eyüp Çinileri örnekleri üzerinden ele alıyor.

Serginin orta noktasında, Sabancı Olgunlaşma Enstitüsü öğrencilerinin ürettiği çağdaş çini eserler yer alıyor. Yağma anlatısının içinde açılan bu kısım, üretimin ve zanaatın sürekliliğine dikkat çekiyor. Devamında ziyaretçiler dev çarkların ortasından geçerek sömürgeciliğin ekonomik, siyasi ve dijital işleyişini inceleyen bir alana giriyor. Kongo’daki kauçuk zulmünden günümüz kobalt madenlerine, darbe kronolojilerinden yapay zekâ üzerinden yürütülen dijital manipülasyona kadar sömürünün dönüşen biçimleri bu kısımda bir ortada sunuluyor. Standın duyusal katmanı ise Hindistan’ın ud ve tarçın kokularından Latin Amerika’nın şeker kamışına kadar sömürülen coğrafyaların kokularını art planda yankılanan fabrika sesleriyle buluşturuyor.

Sergi 9-17 Mayıs tarihleri ortasında ziyaretçilerini bekliyor.

“İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü” Standı, Dekolonize Sinema Günleri ve iki gün sürecek forumdan oluşan program, konut sahibi Enstitü Toplumsal ve NUN Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından, partner kurumlar Boğaziçi Üniversitesi, İslam Araştırmaları Merkezi - İSAM (Türkiye), International Islamic University Malaysia - IIUM (Malezya), Institute of Islamic Understanding Malaysia - IKIM (Malezya), Research Center on the Circulation of

Knowledge (CECIC), Shanghai Üniversitesi (Çin), South-South Exchange Programme for Research on the History of Development - SEPHIS, The Latin American Council of Social

Sciences - CLACSO (Arjantin), Universitas Islam Internasional Indonesia - UIII (Endonezya),InstituteoftheGlobalSouth(GüneyAfrika),InstituteofOrientalStudies, RussianAcademyofSciences(Rusya),IqbalCentreforCriticalMuslimStudies-Leeds University (İngiltere), Al Jazeera Centre for Studies ve Anadolu Ajansı iş birliği ile düzenleniyor.

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi