Yetersiz uyku obeziteye neden oluyor
Yetersiz uyku sırf zihinsel performansı ve ruh halini değil, bedenin güç istikrarı, hormon sistemi ve kilo denetimi üzerindeki işleyişini de olumsuz etkiliyor...
Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, uyku bozukluklarının direkt kilo alımına katkıda bulunduğunu net bir halde ortaya koyuyor. Uyku mühletinin ve kalitesinin azalması, hem iştah denetiminde rol oynayan hormonları hem de bedenin yağ depolama sistemlerini direkt etkiliyor.
GHRELİN VE LEPTİN DENGESİZLİĞİ: AÇLIK HİSSİ ARTIYOR
Vücutta açlık ve tokluk sinyallerini düzenleyen iki kıymetli hormon bulunuyor: Ghrelin ve leptin. Ghrelin hormonu mideden salgılanarak beyne açlık sinyali gönderirken, leptin hormonu yağ hücrelerinden salgılanarak tokluk hissini iletir.
Uykusuz kalındığında ghrelin düzeyleri yükseliyor, leptin düzeyleri ise düşüyor. Bu hormonal dengesizlik, şahısta iştah artışına neden oluyor ve bilhassa karbonhidrat ve yağ oranı yüksek besinlere yönelimi artırıyor.
Bu nedenle, gereğince uyumayan bireylerin gün içinde gereğinden fazla kalori alması epey yaygın.
YAVAŞLAYAN METABOLİZMA VE ARTAN YAĞ DEPOLAMA
Yetersiz uyku, metabolizma suratını da direkt etkiliyor. Uyku esnasında beden, hücresel tamiratlar yapar, güç depolar ve sindirim sistemini düzenler. Lakin uyku müddeti azaldığında bu süreçler sekteye uğruyor.
Metabolizma yavaşladığında, alınan kaloriler daha az güce dönüşüyor ve beden bu fazla enerjiyi yağ olarak depolamaya başlıyor.
Araştırmalar, bilhassa uykusuz kalan bireylerin bedeninin insüline karşı daha dirençli hale geldiğini ve bunun uzun vadede tip 2 diyabet riskini artırdığını gösteriyor.
KORTİZOL ARTIŞI VE KARIN YAĞLANMASI
Uykusuzluk tıpkı vakitte gerilim hormonlarının da istikrarını bozuyor. Bilhassa kortizol hormonu, uyku eksikliği ile birlikte artış gösteriyor. Kortizol düzeyinin yükselmesi, bedeni yağ depolamaya yatkın hale getiriyor ve bu durum çoklukla karın bölgesinde yağ birikimi formunda gözlemleniyor.
Ayrıca, kortizol iştahı da artırarak bilhassa gece geç saatlerde sıhhatsiz atıştırmalıklara yönelmeyi teşvik ediyor.
GEÇ UYUMAK GECE YEMELERİNİ TETİKLİYOR
Gece geç saatlere kadar uyanık kalmak, birçok kişi için yeme dürtüsünü harekete geçiriyor. Bu saatlerde televizyon yahut telefon karşısında tüketilen atıştırmalıklar, sindirim sistemini zorlayarak hem uykuya geçişi geciktiriyor hem de alınan fazla kaloriler nedeniyle kilo artışına neden oluyor.
Uyku bozukluğu olan bireylerde "gece yeme sendromu" olarak bilinen bu davranış, kilo denetimini zorlaştıran değerli bir faktör.
UZMANLARDAN SAĞLIKLI UYKU İÇİN ÖNERİLER
Uzmanlar, sağlıklı kilo idaresi ve genel beden işlevlerinin korunması için her gece 7 ila 8 saat kaliteli uyku alınmasını öneriyor. Uyku kalitesini artırmak ve uyku tertibini sağlamak için şu adımlar öneriliyor:
- Ekranlardan uzak durun: Uykuya geçmeden en az 1 saat evvel televizyon, bilgisayar ve telefon üzere mavi ışık yayan aygıtları kapatmak melatonin salgısını dayanaklar.
- Kafein ve ağır yemekten kaçının: Akşam saatlerinde kahve, çay ve çikolata üzere kafein içeren besinlerden uzak durmak gerekir. Tıpkı biçimde yağlı ve sindirimi güç yemekler de uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir.
- Düzenli uyku saatleri belirleyin: Her gün birebir saatte uyumak ve uyanmak biyolojik saatinizi istikrarda meblağ.
- Fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin: Günlük yürüyüş yahut hafif idmanlar, gece daha rahat uykuya dalmayı kolaylaştırır.
- Uyku ortamınızı optimize edin: Sessiz, karanlık ve serin bir oda ortamı, kaliteli uykunun en kıymetli şartları ortasında yer alır.
Uykusuzluk ve kilo alımı ortasındaki bağlantı bilimsel olarak kanıtlanmış bir gerçek. Uyku müddetinin azalması sadece yorgunluğa değil, tıpkı vakitte hormonal dengesizliklere, metabolizma bozulmalarına ve sıhhatsiz yeme alışkanlıklarına da yol açıyor.
Uzmanlar, kilo vermek isteyen şahısların sırf diyet ve antrenmana odaklanmakla kalmayıp, uyku sistemlerini de gözden geçirmeleri gerektiğini vurguluyor.
Sağlıklı bir vücut ve ülkü kilo için kaliteli uyku vazgeçilmez bir faktör olarak öne çıkıyor.