Türk bilim insanlarından Kuzey Kutbu’nda 19 projeyle geleceğe seyahat
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kutup Araştırmaları Enstitüsü uyumunda düzenlenen 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi, Türkiye’nin kutup bilimleri alanındaki kararlılığını bir kere daha ortaya koydu. Arktik Okyanusu’nda gerçekleştirilen bu bilimsel seferde, 9'u Türk, 3’ü yabancı olmak üzere toplam 12 araştırmacı, denizsel alanda 19 farklı projeyi muvaffakiyetle yürüttü.
3 BİN DENİZ MİLİNDE, 70 İSTASYON, ONLARCA ÖRNEKLEME
Sefer Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, Svalbard Adaları etrafında üç bin deniz milini aşan bir rota izlediklerini belirterek; deniz bilimleri, GNSS ve meteorolojik ölçümler üzere farklı disiplinlerde data toplandığını aktardı. 70 farklı istasyondan alınan deniz suyu ve sediment örneklerinin tahlilleri, ekosistemin mevcut durumunu ve iklim değişikliğine verdiği reaksiyonları anlamada kıymetli ipuçları sunacak.
Özsoy, deniz buzu erimesi, plankton popülasyonları, çevresel DNA (eDNA) örneklemeleri ve atmosfer-oşinografi bağı üzere mevzularda elde edilen dataların memleketler arası yayınlara dönüşeceğini ve Türkiye’nin kutup araştırmalarındaki yerini daha da sağlamlaştıracağını vurguladı.
PROJELERDEN ÖNE ÇIKANLAR
Doç. Dr. Erhan Arslan, meteorolojik parametrelerin sefer mühletince nasıl değiştiğini tahlil etti.
Deniz Yüzbaşı Mustafa Kanat, Arktik’te uydu tabanlı batimetrik ölçüm yapılabilecek bölgeleri belirlemek için oşinografik bilgiler topladı.
Dr. Adil Enis Arslan, GNSS sinyalleriyle atmosferdeki buharlaşabilir su ölçüsünün tahliline odaklandı.
Doç. Dr. Aslıhan Nasıf, su kütlesi yapısındaki fizikî değişimlerin iklim sinyallerini araştırdı.
Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk, çevresel DNA tahlilleriyle Barents Denizi’nde deniz memelilerinin varlığını tespit etmeye çalıştı.
Bilge Durgut (doktora öğrencisi), eDNA ve biyojeokimyasal örneklemelerle Arktik ekosistemindeki değişimleri izledi.
Güldehan Deryal (doktora öğrencisi), mikroplastiklere tutunan ilaç kalıntılarının Arktik’e taşınıp taşınmadığını inceledi.
GENÇ BİLİM İNSANLARI DA KUTUP YOLCULUĞUNDA
Bu yıl birinci defa üç lise öğrencisi de sefer takımına dahil oldu. TÜBİTAK 2204-C ve 2204-D proje finalistleri:
Rukiye Aslı Kilci, 19. yüzyıl kutup seferlerine ilişkin çizimlerin kültürel tesirini sorguladı.
Elif Berra Demir, pH'a hassas biyobozunur ambalajların kutup sularındaki çözünme oranlarını test etti.
Kaan Yusuf Odacı, yapay zeka dayanaklı bir hava kalitesi ölçüm prototipi geliştirerek kutuplardaki hava kirliliğini tahlil etti.
ULUSLARARASI KATKILAR
Sefere Bulgaristan, Arjantin ve Ekvador’dan üç konuk araştırmacı da katıldı:
Dr. Sara Cifuentes (Ekvador): İnsan tesirinin Arktik kıyı mikrobiyotası üzerindeki yansımalarını metagenomik olarak tahlil etti.
Lucas Martinez Alvarez (Arjantin): Arktik ve Antarktik mikrobiyal toplulukları karşılaştırarak kutuplararası evrimsel adaptasyonları inceledi.
Doç. Dr. Svetoslav Dimov (Bulgaristan): Svalbard etrafındaki deniz mikrobiyotası ve bunların güç döngüsündeki rollerine odaklandı.
"BİLİMSEL AYAK İZİ" GİDEREK BÜYÜYOR
Sefer Lideri Kaptan Doğaç Baybars Işıler, 19 projenin inançlı ve muvaffakiyetle tamamlanmasında sorumluluk üstlendiğini belirtti. "Arktik'te de tıpkı Antarktika’daki üzere bilimsel ve lojistik gücümüzü artırmaya katkı sunduk," dedi.
Bu sefer, Türkiye’nin Kuzey Kutbu'nda bıraktığı bilimsel izleri güçlendirmenin yanı sıra, iklim değişikliği, biyoçeşitlilik ve çevresel kirlilik üzere global sıkıntılarda tahlil arayışına da manalı bir katkı sundu.