Altman ve Musk, ‘bilgisayar çipli insanlar’ için yarışta

İnsan ve teknolojiyi birleştirmeyi hedefleyen projelere yatırımlar süratle artıyor. Financial Times’ın aktardığına nazaran, OpenAI CEO’su Sam Altman, “Merge Labs” isminde bir beyin-bilgisayar arayüzü startup’ı kuruyor. Bu teşebbüs, Elon Musk’ın sahibi olduğu ve insan beynine çip yerleştiren Neuralink’e rakip olması bekleniyor ve transhümanizm ile teknolojik tekillik tartışmalarını tekrar gündeme taşıdı.

TRANSHÜMANİZM VE TEKNOLOJİK TEKİLLİK

Bursa Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Dağ, transhümanizmin, insanın biyolojik sonlarını aşarak zihinsel, fizikî ve ruhsal yeteneklerini geliştirmeyi amaçladığını belirtiyor. Dağ’a nazaran, bu kanıyı hem teorik hem de pratik olarak birinci gündeme getiren isim Google eski mühendisi Ray Kurzweil oldu. Musk’ın Neuralink’i ve Altman’ın Merge Labs’i ise teknolojinin sıhhat, eğitim ve ekonomik-toplumsal dönüşümlerdeki tesirini gösteriyor.

İNSAN SONLARINI ZORLAMAK VE YENİ VARLIK BİÇİMLERİ

Dağ, transhümanizmin motivasyonunun insanın sonlarını daima zorlamak ve daha verimli, yaratıcı, sağlam bir varlık olmak olduğunu vurguluyor. Hastalık, yaşlanma ve vefat üzere sınırlılıkların aşılması hedefleniyor. İmplant ve biyoteknolojik müdahalelerle felç, Alzheimer, Otizm yahut Down sendromu üzere manilerin azaltılması mümkün kılınıyor. Ayrıyeten şuurun makineye aktarılmasıyla dolaylı ölümsüzlük ihtimali tartışılıyor.

İNSANBİR "TEKNOLOJİK CİHAZ"A DÖNÜŞEBİLİR Mİ

Beyin-bilgisayar arayüzleri, yapay zekâ takviyeli implantlar ve zihin yükleme projeleri, insanın bir cins “teknolojik cihaz” üzere fonksiyon görmesini hedefliyor. Bu süreçte, insanın organik yapısı yerine mekanik süreçlerle bütünleşmesi, şuur, kimlik, irade ve özgürlük kavramlarını yine düşündürüyor.

TARİH BOYUNCA İNSANLIĞIN KENDİNİ AŞMA TUTKUSU

Prof. Dr. Dağ, insanlığın kendini aşma dileğinin Prometheus’un ateşi çalması ve Gılgamış’ın ölümsüzlük arayışıyla başladığını, sonrasında endüstrileşme, bilgisayar ve dijitalleşme ile insanın teknolojik sistemlerle bütünleşme uğraşının sürat kazandığını belirtiyor. Makine-insan birleşimi, teknolojik evrimsel sıçramanın bir sonucu olarak görülüyor.

TRANSHÜMANİST PROJELERİN RİSKLERİ

Dağ, transhümanist projelerin insanı salt biyolojiye yahut bir makineye indirgeme riskine dikkat çekiyor. İnsan sırf biyolojik yahut bilişsel bir varlık değil, tıpkı vakitte kültürel ve metafizik boyutları olan bir canlıdır. Bu boyutlar göz gerisi edilirse, insan fonksiyonel ve optimize edilebilir bir organizma üzere pahalandırılacak ve “dehümanizasyon” riski doğacaktır.

TEKNOLOJİNİN YARARLARI VE ETİK SORUMLULUK

Bununla birlikte, bu teknolojiler eğitim, sıhhat, engellilik ve global krizlerle gayrette yarar sağlayabilir. Değerli olan, ilerlemelerin adalet, etik, eşitlik ve insan onuru çerçevesinde yönetilmesidir. Aksi halde, teknoloji insanı özgürleştirmek yerine makineleşmiş bir köleye dönüştürebilir. Asıl soru, teknolojinin eriştiği ufkun “hangi insanlık ve bedeller için” kullanılacağıdır.