ABD ve Çin ortasındaki çip krizi büyüdü

ABD ile Çin ortasındaki teknoloji rekabeti, bilhassa çip alanında her geçen gün daha da sertleşiyor. 2019’da Huawei’ye uygulanan yaptırımlarla görünür hâle gelen çekişme, bugün karşılıklı ihracat yasaklarının yanı sıra casusluk ve teknoloji hırsızlığı tezleriyle daha karmaşık bir hâl aldı.

Son olarak ABD Adalet Bakanlığı, Çin vatandaşı Chuan Geng ve Shiwei Yang’ı, Ekim 2022 – Temmuz 2025 ortasında yapay zekâ sistemlerinde kullanılan grafik süreç ünitelerini (GPU) müsaadesiz olarak Çin’e göndermekle suçladı. Argümana nazaran bu sevkiyatlarda, piyasanın en güçlü yapay zekâ çiplerinden biri olan Nvidia H100 GPU’ları yer aldı.

Casusluk haberlerinin bir başkası ise Tayvan’dan geldi. Savcılar, dünyanın en büyük çip üreticisi TSMC’ye ilişkin ticari sırları çaldıkları öne sürülen üç kişiyi gözaltına aldı.

H100 ÇİPLERİNİN ÖNEMİ

Nvidia H100 GPU’ları, bilhassa büyük lisan ve imaj sürece modellerinin eğitilmesinde kritik rol oynuyor. GPT-4 üzere modellerin yanı sıra bilgisayarlı görü ve doğal lisan sürece projelerinde de yaygın halde kullanılıyor.

HUAWEI'NİN YÜKSELİŞİ

Nvidia CEO’su Jensen Huang, yapay zekâ çipi yarışında ABD ile Çin’in başa baş gittiğini, ABD’nin ise teknolojideki liderliğini korumak için daha güçlü enerji ve sanayi siyasetleri izlemesi gerektiğini vurguladı. Huang ayrıyeten, yapay zekâ çip üretimine başlayan Huawei’nin, hem Nvidia hem de öteki ABD’li çip üreticileri için önemli bir rakip haline geldiğini söyledi. Gerçekten Huawei, geçtiğimiz aylarda Nvidia’nın eserlerine rakip olması beklenen 910C model çipini tanıtarak sipariş almaya başladı.

KÜRESEL ÇİP PAZARINDA GÜÇ DENGESİ

Piyasa bedeli açısından ABD, çip dalında hâlâ en güçlü oyuncu pozisyonunda. Birinci 10 çip ve yarı iletken şirketinden 6’sı ABD merkezli. 4,4 trilyon dolarlık kıymetiyle Nvidia birinci sırada yer alırken, onu Broadcom, TSMC, Samsung ve AMD takip ediyor. Listede ayrıyeten ASML, Texas Instruments, QUALCOMM, Applied Materials ve Arm Holdings bulunuyor.

Üretim hacmine bakıldığında ise tablo değişiyor. World Population Review datalarına nazaran, yarı iletken üretiminde tepede Tayvan var. Akabinde Güney Kore, Japonya, ABD ve Çin geliyor.

HAM HUSUS BAĞIMLILIĞI

Çip üretiminde kullanılan galyumun yüzde 80’inden fazlası, germanyumun ise yaklaşık yüzde 60’ı Çin’de üretiliyor. ABD, bu madenlerin büyük kısmını Çin’den ithal ediyor: galyumun yaklaşık yüzde 95’i, germanyumun ise yüzde 80’i Çin kaynaklı.

ABD'NİN YATIRIM HAMLESİ

2022’de kabul edilen “Çip ve Bilim Yasası” ile Washington, yarı iletken üretimini ülke içine çekmeyi hedefledi. Bu kapsamda Tayvanlı TSMC, Arizona’da 100 milyar doları aşan yatırımla ileri teknoloji tesisleri kurma planını açıkladı. Proje tamamlandığında, bu yatırım ABD tarihindeki en büyük yabancı yatırımlardan biri olacak.

ABD, hem kendi şirketlerinin hem de yabancı üreticilerin yatırımlarıyla global çip pazarında tesirini artırmayı amaçlıyor.